Darmowa pomoc prawna

Zgodnie z uchwaloną dnia 5 sierpnia 2015 r. ustawą, stworzony został dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej osobiście przez adwokata lub radcę prawnego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z ich upoważnienia, aplikanta adwokackiego lub aplikanta radcowskiego, w lokalach udostępnionych przez gminy lub powiaty. Natomiast w punktach prowadzonych przez organizacje pozarządowe porad udzielają także doradcy podatkowi – w zakresie prawa podatkowego, z wyłączeniem spraw podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz absolwenci wyższych studiów prawniczych (posiadający co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej).
 
Łącznie utworzone zostały ponad 1500 punkty na terenie całego kraju (minimum 2 w każdym powiecie).
Dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej został zapewniony od stycznia 2016 r.

Dla kogo?
Ustawa zakłada, że darmową pomoc prawną (na etapie przedsądowym) otrzymają:

  • osoby, które nie ukończyły 26. roku życia,
  • osoby fizyczne, którym w okresie roku poprzedzającego zostało przyznane świadczenie z pomocy społecznej na podstawie ustawy o pomocy społecznej,
  • osoby, które ukończyły 65. lat,
  • osoby posiadające ważną Kartę Dużej Rodziny,
  • kombatanci,
  • weterani,
  • zagrożeni lub poszkodowani katastrofą naturalną, klęską żywiołową lub awarią techniczną.


Co obejmuje?
Pomoc prawna będzie polegała na:

  • poinformowaniu osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach;
  • wskazaniu osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego;
  • pomocy w sporządzeniu projektu pisma w zakresie niezbędnym do udzielenia pomocy, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu -sądowoadministracyjnym;
  • sporządzeniu projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.


Jakiego zakresu prawa dotyczyć będzie nieodpłatna pomoc prawna?
Uprawnieni będą mogli uzyskać informacje w zakresie:

  • prawa pracy,
  • przygotowania do rozpoczęcia działalności gospodarczej,
  • prawa cywilnego,
  • prawa karnego,
  • prawa administracyjnego,
  • prawa ubezpieczeń społecznych,
  • prawa rodzinnego,
  • prawa podatkowego z wyłączeniem spraw podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.


Pomoc nie będzie natomiast obejmowała spraw z zakresu prawa celnego, dewizowego, handlowego i działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowywania do jej rozpoczęcia.
 
W systemie starosta jest organem koordynującym udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej w powiecie. Gmina i powiat zapewniają zaplecze organizacyjno-techniczne. Z kolei samorządy zawodowe są zobowiązane do wyłonienia radców prawnych i adwokatów zapewniających obywatelom nieodpłatną pomoc prawną. Przewiduje się, że na każdy powiat przypadnie liczba punktów nieodpłatnej pomocy prawnej odpowiadająca mnożnikowi określonemu w art. 20 ust. 4 ustawy, z zastrzeżeniem, że powiat będzie powierzał prowadzenie połowy punktów nieodpłatnej pomocy prawnej organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność pożytku publicznego (art. 11 ust. 1 ustawy) i spełniającym kryteria określone w art. 11 ust. 6 ustawy, tj.:

  1. posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem porad prawnych lub informacji prawnych;
  2. przedstawi zawarte umowy lub promesy ich zawarcia z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub absolwentem wyższych studiów prawniczych (posiadającym co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej);
  3. daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności przez złożenie pisemnego zobowiązania:
    • zapewnienia poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,
    • zapewnienia profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów.

Wykonywanie zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej będzie monitorowane przez nałożenie na udzielającego nieodpłatnej pomocy prawnej obowiązku dokumentowania na karcie nieodpłatnej pomocy prawnej każdego przypadku udzielania pomocy prawnej (art. 7 ustawy), a na starostów - obowiązku przekazywania Ministrowi Sprawiedliwości oraz właściwemu wojewodzie informacji o wykonaniu zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej (art. 12 ustawy).

  1. Strona internetowa poświęcona darmowej pomocy prawnej prowadzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości otwiera się w nowym oknie
  2. Harmonogram udzielania bezpłatnych porad prawnych punkt w Łobzie